Nakon vijesti o smrti Ratka Mladića, nekadašnjeg komandanta Vojske Republike Srpske koji je pravosnažno osuđen na doživotnu kaznu zatvora, uslijedile su brojne reakcije u Bosni i Hercegovini i regionu.
Među političarima koji su se oglasili bio je i Nebojša Vukanović, predsjednik Liste za pravdu i red. U svojoj objavi osvrnuo se na Mladićevu vojnu karijeru i period rata u Bosni i Hercegovini, ali je istovremeno pozvao da njegova smrt ne bude povod za nove političke sukobe i podizanje tenzija.
Vukanović govorio o Mladićevoj vojnoj karijeri
Značajan dio Vukanovićeve objave odnosio se na Mladićevu karijeru u Jugoslovenskoj narodnoj armiji, a potom i na period tokom kojeg je komandovao Vojskom Republike Srpske.
Vukanović je iznio svoje viđenje njegovog odnosa prema vojnicima i načina komandovanja tokom rata. Govorio je i o pojedinim događajima sa terena, kao i o navodnim nesuglasicama koje je Mladić imao sa dijelom tadašnjeg političkog rukovodstva Republike Srpske.
Kao jednu od tema tih neslaganja Vukanović je spomenuo ratnu trgovinu i korupciju.
Riječ je, međutim, o njegovom osvrtu na događaje iz tog perioda, koji treba razlikovati od činjenica utvrđenih pred međunarodnim sudovima.
Presuda je neizostavan dio Mladićeve biografije
Ratko Mladić bio je komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske tokom većeg dijela rata u Bosni i Hercegovini.
Međunarodni krivični tribunal za bivšu Jugoslaviju prvostepeno ga je 2017. godine osudio na doživotnu kaznu zatvora.
Žalbeno vijeće Međunarodnog rezidualnog mehanizma za krivične tribunale 8. juna 2021. potvrdilo je doživotnu kaznu, čime je presuda postala pravosnažna.
Mladić je pravosnažno osuđen za genocid u Srebrenici, kao i za zločine protiv čovječnosti i kršenja zakona ili običaja ratovanja počinjena tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Sud je, između ostalog, utvrdio njegovu odgovornost za zločine povezane sa Srebrenicom, kampanjom snajperskog djelovanja i granatiranja Sarajeva, progonom nesrpskog stanovništva i uzimanjem pripadnika Ujedinjenih nacija za taoce.
Te činjenice predstavljaju neizostavan dio njegovog ratnog i pravnog nasljeđa, bez obzira na različita politička tumačenja njegove ličnosti.
Vukanović pozvao na smirivanje tenzija
Drugi dio Vukanovićeve poruke odnosio se na reakcije koje su uslijedile nakon vijesti o Mladićevoj smrti.
Pozvao je da se ovaj događaj ne koristi za produbljivanje političkih i nacionalnih sukoba.
U svojoj poruci govorio je i o potrebi iskazivanja poštovanja prema nevinim žrtvama, bez obzira na njihovu nacionalnost, te poručio da mržnja ne može doprinijeti rješavanju problema u Bosni i Hercegovini.
Istovremeno je kritikovao mogućnost da politički akteri Mladićevu smrt koriste za prikupljanje političkih poena.
Politički stavovi i sudske činjenice nisu isto
Reakcije nakon Mladićeve smrti još jednom su pokazale koliko događaji iz rata u Bosni i Hercegovini ostaju osjetljiva tema.
Javne ličnosti mogu iznositi vlastita viđenja njegove vojne karijere, političkih odnosa i događaja kojima su svjedočile. Takvi stavovi, međutim, ne mijenjaju sadržaj pravosnažne presude.
Zbog toga je prilikom izvještavanja važno jasno razdvojiti lične i političke ocjene od činjenica koje su utvrđene u međunarodnom sudskom postupku.
Smrt Ratka Mladića ne mijenja pravosnažnu presudu niti odgovornost koja je njome utvrđena, dok reakcije koje su uslijedile predstavljaju dio šire javne i političke debate o njegovoj ulozi i nasljeđu rata u Bosni i Hercegovini.
